En Parlak Yıldız Sirius mu?

Dünyadan görülen gökyüzündeki en parlak yıldızdır. O kadar parlaktır ki, ondan yayılan ışığın renklerini bazen farklı renklerde görebilirsiniz. Ama acaba Sirius çok güçlü olduğu için mi o kadar parlak bir yıldızdır?

Avcı’nın üç yıldızlı Kemer’i Sirius’u işaret eder.
Dark Side gözlemesinden Tom Wildoner’in fotoğrafı.

Havanın açık olduğu bir gece göğe bakın. Şayet uygun konumundaysa en parlak yıldız olan Sirius’u çok kolayca bulursunuz. Peki Sirius en parlak yıldız mıdır? Cevap ise Hayır. Gökbilimcilere göre, parlaklık kelimesi bir yıldızın iç ışık enerjisini ifade eder.

Sirius, Büyük Köpek – Canis Major takımyıldızında, Dünya’dan olağanüstü parlak görünüyor. Bu yüzden gökyüzümüzün en parlak yıldızıdır. Ancak bu parlaklığı bize sadece 8,6 ışık yılı uzakta olmasından kaynaklanıyor.

Dünyanın neresinde yaşarsanız yaşayın, Sirius’u bulmak için Avcı – Orion Kemeri’ni oluşturan üç orta-parlaklıktaki yıldızı takip edin.

Kemer yıldızlarından Sirius’a uzatılacak ok ile Sirius’u bulabilirsiniz.

Birçok insan Sirius’a bakıp renklerinin yanıp söndüğünü söyler. Bu ise Sirius daha henüz gökte yükselmediği zamanlarda olan bir olaydır. Renkler sadece beyaz yıldız ışığında sıradan gökkuşağı renkleri gibi ayrışır; tüm yıldız ışığı ise zaten bu renk karışımından oluşur. Sirius’un ışıltılı renklerini daha kolay fark etmemizin sebebi onun diğer tüm yıldızlardan daha parlak görünüyor oluşudur.

Dünya atmosferi ufuktaki ekstra kalınlaşacağı için, mercek veya prizma gibi davranarak yıldız ışığını gökkuşağını renklerine ayırıyor. Sirius’u ufuktan henüz yükselmemiş bir şekilde gördüğünüzde, yüksekte olduğundan daha fazla atmosfer etkisine maruz kalmış halini görürüz.

Peki uzaklığı yüzünden sönük görüldüğü halde mutlak parlaklığı Sirius’dan büyük bir yıldız yok mu diye sorarsanız, cevap evettir. Gökyüzündeki pek çok yıldız Sirius’dan çok daha parlaktır. Sadece çok daha uzak oldukları için daha sönük görülürler.

Büyük Köpek Takımyıldızındaki en az üç yıldız Aludra, Wezen ve Omicron 2’nin Sirius’tan binlerce kat daha parlak olduğu düşünülüyor. Her ne kadar bu üç yıldız arasındaki uzaklık tam olarak bilmiyor olsa da Sirius’un 8.6 ışık yıllık mesafesinin aksine Aludra ve Omicron 2 yaklaşık 3.000 ışık yılı, Wezen ise yaklaşık 2.000 ışık yılı uzaklıktadır.

Bir yıldızın gerçek parlaklığı hakkında daha iyi bir fikir edinmek için, gökbilimciler yıldızları mutlak parlaklığına göre sıralamayı seçerler. Mutlak parlaklık, tüm yıldızların parlaklığını 32,6 ışık yılı uzaklıktaymış gibi belirleyen bir ölçü birimidir.

32.6 ışık yılı uzaklıkta, güneşimiz bir ışık lekesi olarak zar zor görülebilir. Oysa 32.6 ışık yılı uzaklıktaki Aludra, Wezen ve Omicron 2, Sirius’u 100 ila 200 kat daha fazla gölgede bırakacak kadar parlaktırlar. Sirius 32.6 ışık yılı mesafede olsaydı, İkizler takımyıldızında bulunan (52 ışık yılı uzaklıktaki) Castor ile aynı parlaklıkta olacaktı. Yani tüm bu yıldızlar eşit derecede uzak olsaydı, Büyük Köpek’deki bu süper parlak yıldızların Aludra, Wezen ve Omicron 2) Sirius’tan binlerce kat daha parlak olacağı görülüyor.

Dip Not: Sirius, gökyüzümüzün en parlak yıldızı olmasına rağmen Jüpiter ve Venüs gezegenleri ondan daha parlak görülürler, bu yüzden karıştırmamak gerekir.

https://earthsky.org/astronomy-essentials/is-sirius-the-most-luminous-star-in-the-sky sitesinden çeviridir.