M98 Sarmal Gökada

Başak Gökada kümesinde, bize neredeyse yan olarak dönük sarmal bir gökadadır. Teleskopla bakıldığında yıldızımsı çekirdek bölgesine rağmen uzunlamasına ince bir parıltı olarak görülür. Büyük teleskoplarla ve karanlık bir gecede kolay görülmeyen ilginç yapısı ortaya çıkacaktır. Fotoğraflarda, sarmal kollarındaki karanlık toz hatlarının engelleyici etkisiyle merkezi kızılımsı görünür. M98, Başak Gökada kümesindeki diğer üyelerin aksine bize yaklaşmakta olan nadir gökadalardandır.

M98

M98’in bu görüntüsü 1995’te Hubble’ın Geniş Alanlı ve Gezegensel Kamerası 2 ile çekildi. Merdiven basamağı modeli, kameranın tasarımından kaynaklanıyor. Bu gözlemler kızılötesi ve görünür ışıkta yapıldı ve merkez çekirdeğin yakınındaki gökadanın bir bölümünü oluşturdu. Başak gökada kümesinin bir üyesi olmasına rağmen, M98, komşu Berenis’in Saçı takımyıldızında görünür. Hubble’ın M98 gözlemleri, Başak Kümesi’ndeki gökada çekirdeklerinin incelemesinin bir parçasıydı.

M98, yaklaşık trilyon yıldız ve ayrıca bol miktarda nötr hidrojen gazı ve yıldızlararası toz içeriyor. Yüksek miktarda gaz ve toz nedeniyle, gökadada, özellikle çekirdeğinde ve kollarında çok sayıda yıldız oluşturan bölge vardır. Çekirdeğin kendisi “aktif”, yani gökadanın merkezinin geri kalanından daha aydınlık olduğu anlamına gelir. M98 yaklaşık 44 milyon ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır.

M98, 160.000 ışık yılı doğrusal bir çapa karşılık gelen görünür gökyüzünün 9.8 x 2.8 yay dakikalık bir alanını kaplar. Gökada görüş açımıza 74 derecelik bir açıyla eğiliyor ve neredeyse kenarından görünüyor. Messier Kataloğundaki en soluk nesnelerden biridir ve yüzey parlaklığı düşük olduğunda gözlemlenmesi en zor Messier nesnelerinden biridir. 10.1 kadir parlaklığındadır ve gözlemcilerin M98’ü iyi görebilmesi için en azından orta büyüklükte bir teleskoba ihtiyaçları olacaktır. Bu yüzden gözlemlemek için son derece net, karanlık gökyüzü ve en az 4 inçlik teleskop gerektiriyor. 8 inçlik teleskoplar, biraz daha parlak bir merkeze sahip ince, puslu bir ışık çizgisi ortaya çıkarırken, daha büyük amatör teleskoplar çekirdeği daha net gösterir. Gökadayı gözlemlemek için yılın en iyi zamanı Mayıs ayıdır.

M98, Aslan takımyıldızındaki parlak yıldız Denebola’nın yaklaşık 6 derece doğusunda ve 5 kadir parlaklıktaki yıldızı 6 Comae Berenices’in yalnızca 0,5 derece batısında bulunabilir. M98 civarında bulunan gökadalar M99 ile M100, hem daha parlaktır ve hem de görülmeleri daha kolaydır.

SAB (s) ab sınıflandırması, M98’in karma çubuklu ve çubuklu olmayan özelliklere sahip bir sarmal gökada olduğunu ve halkasız, sıkıca sarılmış sarmal kollarla orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Gökada 236 km/s’ye kadar dönme hızına sahip ve 142 km/s’de hızla bize yaklaşıyor. En uzak maviye kayan en büyük gökadalardan biridir.

M98’in yaklaşık trilyon yıldız içerdiği tahmin edilmektedir. Gökadadaki yıldızların toplam kütlesi 76 milyar güneş kütlesidir. M98 ayrıca yaklaşık 4.3 milyar güneş kütlesi nötr hidrojen gazı ve 85 milyon güneş kütlesi yıldızlararası toz içermektedir.

M98’in çekirdeği aktif olup, LINER tipi (düşük iyonlaşma nükleer emisyon bölgesi) özellikleri sergiler ve bir H II bölgesi ile çevrilidir. Çekirdeğin ışığı, aynı zamanda çok sayıda yıldız oluşturma bölgesi içeren galaksinin rahatsız edilmiş, uzun diskinde büyük miktarda toz tarafından gizlenir. Toz, gelgit çarpışmaları ve komşu gökadalarla etkileşimlerinde üretildi.

M98@Slooh çekimim

M98, yaklaşık 750 milyon yıl önce sarmal gökada NGC 4254 ile bir buluşma yapmış olabilir. Galaksiler şimdi yaklaşık 1,3 milyon ışık yılı ile ayrılmaktadır. Koyu gökada adayı Başak HI21’in, galaksinin yüksek hızda M98 ile karşılaştığı sırada NGC 4254’ten koparılmış malzemelerden oluştuğu sanılıyor.

M98, 15 Mart 1781’de Fransız gökbilimci Pierre Méchain tarafından, çubuklu olmayan sarmal M99 ve büyük tasarımlı sarmal gökada M100 ile birlikte keşfedildi. Her iki gökada da gökyüzünün aynı bölgesinde yer alıyor.

Charles Messier nesnenin pozisyonunu belirledi ve üçüncü basımını tamamladıktan sonra 13 Nisan 1781’de kataloğuna ekledi. M98’in şu açıklamasını yaptı:

“Yıldızsız Bulutsu, son derece soluk bir ışığa, Başak kuzey kanadının yukarısına, paralel ve yıldızın yakınında. Flamsteed’e göre 6, 5 kadir parlaklıkta, Coma Berenices. M. Méchain 15 Mart 1781’de gördü.”

William Herschel, nesneyi 30 Aralık 1783’te gözlemledi ve kaydetti:

“Büyük, genişletilmiş ince bir bulutsu. Durumu bunun M. Messier’in 98’i olduğunu gösteriyor; ancak tanımından anlaşıldığı üzere, beyefendinin tamamını göremediği, zayıf dalları nedeniyle çeyrek dereceden fazla olduğu veya hiçbir not alınmadığı anlaşılıyor. Bunun ortasına doğru birkaç yıldız görülebilir ve daha fazlasından şüphelenilir. Benim görüş alanıma bütün bulutsuyu almıyor.”

John Herschel M98’i 1132 olarak katalogladı ve daha sonra Genel Kataloğuna GC 2786 olarak ekledi. Nesneyi “parlak; çok büyük; 152.1 derece pozisyon açısında çok genişletilmiş; Ortaya doğru aniden çok daha parlak” diye not aldı.

Amiral William Henry Smyth 1898 Nisan’ında M98’i gözlemledi ve daha ayrıntılı bir açıklama yaptı:

“Başak’ın sol kanadı ve Aslan kuyruğu arasında ince ve büyük, fakat oldukça soluk bir bulutsu; parlak yıldız olan 6 Comae Berenices, [Doğu] ‘yu sonraki paralelde paralel olarak takip ediyor. Onu 1781’de keşfeden M. [Messier], yalnızca onu “yıldızsız bir bulutsu, son derece soluk bir ışıkla” diye kaydetti; ancak sabit bakışları merkeze doğru parlıyor. İki yıldız yönünde, nesnenin np [önceki no, KB] ve diğer sf [güney aşağıdaki GD] uzatılmış; nf’de başka bir yıldız var [kuzeyi takip eden KD] kadranı oldukça yakın. Arcturus yönünde 6de 1/2 ile takip ettiği yıldız Beta Leonis ile farklılaştı; Başak kanadını süsleyen geniş nebula bölgesinin eteklerinde yer alır.”

Heber Curtis, M98’i Lick Gözlemevinde Crossley teleskopuyla fotoğrafladı ve şunu yazdı:

“Açık, uzun sarmal, 8’de 2×2 boyutunda. 150 derecede parlak yıldız çekirdekli; neredeyse sayısız yıldız yoğunlaşmaları bulunuyor. Doğu tarafında soğurma etkileri.”

Gözlem Bilgileri

ObjeGökada
TipiSarmal
TakımyıldızıBaşak
En İyi Gözlem AyıMayıs
Neyle Gözlenir?Teleskop
Sağ Açıklık12s 13d 48.292s
Dik Açıklık+14°54’01.69”
Uzaklığı:44,4 milyon ışık yılı (13,6 megaparsek)
Yıldız Sayısı1 trilyon
Görünür Parlaklığı+11.0
Görünür Boyutu9′.8 x 2′.8
Çapı80.000 ışık yılı