M59 Eliptik Gökada

M59 ve M60, Virgo kümesinde, sadece 24′ yay dakika ile ayrılan, parlaklığı 10.6 kadir olan düşük güçteki bir teleskopun görüş alanında aynı anda görülebilen bir çift eliptik gökadadır. Dürbünle iyi koşullarda M60’ı en parlak olmak üzere, M59 ve M58 güzel bir grup olarak görülür. M59 merkeze doğru gittikçe yıldız görüntüsü verir, dışı ise bir hale şeklinde dağılır. Neredeyse genişliğinin iki katı kadar uzundur.

M59

Bu görüntüde M59’un yaklaşık yarısı ve gökada küresel kümelerinin (parlak ışık noktaları olarak görünen) bazıları görülebilir. Birkaç arka plan gökada da ortaya çıkar. Hubble, bu gözlemleri, genellikle gökada kümelerinin merkezlerine yakın bulunan eliptik galaksiler olan erken tip gökadaları incelemek için yaptı. Bu gökadalar Hubble ile bakarak, gökbilimciler gökadaların yapısını belirleyebilir, gökada ve küme oluşumu tarihini inceleyebilir.

M59, Başak gökada kümesindeki en büyük eliptik gökadalardan biridir. Bununla birlikte, kümelenmedeki diğer eliptik gökadalardan çok daha az kütleli ve 9.8 kadir parlaklık derecesiyle, daha az aydınlıktır.

M59’un merkezinde, Güneş’in kütlesinin yaklaşık 270 milyon katı büyüklüğünde bir kara bir kara delik bulunmaktadır. Gökada ayrıca, yıldızlardan oluşan iç bir diske ve son derece yüksek bir sayı olan yaklaşık 2.200 küresel yıldız kümesine sahiptir. Gökadanın 200 ışık yıllık merkez bölgesi, gökadanın geri kalanının zıt yönünde hareket eder ve bu da bu davranışı sergilediği bilinen bir gökadadaki en küçük bölgedir.

En iyi Mayıs ayında gözlemlenir. Küçük teleskoplar parlak bir merkeze sahip elipsoidal bir şekil ortaya çıkarabilir, ancak daha büyük kapsamlı teleskoplar bile fazla ayrıntı göstermezler.

Alman gökbilimci Johann Gottfried Koehler, o yılın kuyruklu yıldızını (Comet Bode) gözlemlerken 1779 baharında M59’u ve yakındaki gökada M60’ı keşfetti. Aynı kuyrukluyıldızı Charles Messier, de M59, M60 ve komşu M58’i ​​kataloğuna ekledi.

M59, Dünya’dan yaklaşık 60 milyon ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır. Yeni Genel Katalog’da NGC 4621 olarak adlandırılmıştır.

M59’un yeri

M59, Başak’taki Vindemiatrix ve Leo’daki Denebola’nın parlak yıldızları arasında gökyüzünün bölgesinde bulunabilir. 4.5 derece batıya ve Vindemiatrix’ten biraz kuzeye gidildiğinde, dev eliptik gökada M60 ve onun soluk arkadaşı NGC 4647 ile birlikte bulunabilir. M59, M60’ın biraz daha batısında yer alır.

M59 en iyi teleskoplarda görülür. Küçük aletler sadece daha parlak bir göbeğe sahip küçük bir eliptik yama ortaya çıkaracaktır.

5,4 x 3,7 dakika yay büyüklüğüne sahip olan gökada, bir yönde diğerinden çok daha uzundur ve daha çok elips şeklinde görünür.

M59’ın merkezi bölgesi orta ve büyük teleskoplarda daha açıktır, ancak daha büyük aletler bile fazla ayrıntı göstermez. M59’u gözlemlemek için yılın en iyi zamanı bahar mevsimidir.

M59, 1.300 (ve belki daha da fazlası) gökadadan oluşan Başak Kümesi’nin bir üyesidir. Bu grup sırasıyla Andromeda Gökadası (M31), Üçgen Gökadası (M33) ve kendi galaksimiz Samanyolu’nun da içinde bulunduğu daha büyük Yerel Grubun merkezinde yer alan Virgo süper kümesinin üyesidir. M59, Başak Kümesi’ndeki en büyük eliptiklerden biridir, ancak yine de M87, M49 ve M60’tan önemli ölçüde daha soluk ve daha küçüktür.

M59, Samanyolu’nun merkezindeki kara delikten neredeyse 100 kat daha büyük olan, çekirdeğinde Güneş’in yaklaşık 270 milyon katı, süper büyüklükte bir kara delik içerir. Gökadanın merkez bölgesi – içindeki 200 ışık yıllık bölge – M59’un geri kalanının ters yönünde döner ve bunu bir gökadada yapan en küçük bölgedir.

M59, istisnai olarak çok sayıda küresel kümeye sahiptir. Gökbilimciler, o bölgede üç dev Messier eliptik gökadası – M87, M49 ve M60’ın daha fazlasını içermesine rağmen M59’un etkileyici bir şekilde 2.200 küresel kümeye sahip olduğunu tahmin ediyorlar.

1939’da gökadada bir süpernova tespit edildi. SN 1939B olarak belirtilen süpernova, parlaklıkta 11.9’luk bir zirveye ulaştı.

M59 ve yakın komşusu M60, 11 Nisan 1779’da Alman astronom Johann Gottfried Koehler tarafından keşfedildi. Koehler, çifti “3 metrelik bir teleskopta neredeyse hiç görünmeyen iki küçük bulutsu: biri diğerinin üstünde” şeklinde tanımladı.

Charles Messier iki eliptik gökadayı, yakınlardaki M58 ile birlikte Koehler’in keşfinden birkaç gün sonra, 15 Nisan’da kataloğuna ekledi. M59’u, “Başakta Bulutsusu ve önceki [M58] mahallesinde bir bulutsu; [pozisyonunun] bulunmasına yardım eden epsilon [Virginis]’e paralel: üstündekiyle aynı ışıkla eşit derecede soluk olan. M. Messier, 1779’de Kuyruklu Yıldız Çizelgesi’nde rapor etti” diye tanımladı.

M59

John Herschel, nesneyi “aydınlık; düzensiz yuvarlak; benekli” diye not etti ve daha sonra Genel Kataloğa GC 3155 olarak ekledi ve “parlak; oldukça büyük; az genişlemiş; ortaya doğru aniden çok daha parlaklaşan; [Batıya doğru] 2 yıldızdan önde” notlarını düştü.

ObjeGökada
TipiEliptik
TakımyıldızıBaşak
En İyi Gözlem AyıMayıs
Neyle Gözlenir?Dürbün
Sağ Açıklık12s 42d 02.3s
Dik Açıklık+11°38’49”
Uzaklığı:60 Milyon ışık yılı (1.7 megaparsek)
Yıldız Sayısı200 milyar
Görünür Parlaklığı+10.6
Görünür Boyutu5′.4 x 3′.7
Çapı90.000 ışık yılı