M47 Açık Yıldız Kümesi

Çok sayıda parlak ve sönük yıldız üyesi olan M46’dan daha seyrek olarak geniş bir alana yayılmış açık yıldız kümesidir. Düşük güçteki dürbün ve teleskopla incelendiğinde NGC 2423 ile birlikte hoş bir kontrast oluştururlar. Üyesi yıldızların dağılımı ile ilginç desenler oluşturur.

M47 güneyin takımyıldızı Pupa – Puppis’te bulunan bu parlak küme Dünya’dan 1.600 ışık yılı uzaklıktadır ve görünürde 4.2 kadir parlaklıktadır. Yeni Genel Katalog’da NGC 2422 adını almıştır.

12 ışık yılı doğrusal çapına tekabül eden 30 yay dakikalık görünür gökyüzü alanını kaplar. Kümenin görünür büyüklüğü kabaca dolunay ile aynıdır. Tahmini yaşı 78 milyon yıl olup, karanlık, açık gökyüzü içinde çıplak gözle bulanık, belirsiz bir parça olarak görünür.

M47’nin yeri. Pupa, Tekboynuz ve Büyük Köpek ortasında, Tekboynuz’a yakın konumdadır.

M47, Büyük Köpek – Canis Major takımyıldızında bulunan ve gökyüzünün en parlak yıldızı olan Sirius’un 12 derece doğusuna, 2 derece doğusunda yer aldığı için bulması oldukça kolaydır. Küme ayrıca, Tekboynuz – Monoceros takımyıldızındaki turuncu bir dev olan Alpha Monocerotis’in yaklaşık 5 derece güneyinde bulunabilir.

Küme, en parlak yıldızlarını ortaya çıkaran 10 × 50 dürbünle kolayca çözülür. Daha büyük dürbünler ve küçük teleskoplar, M47’de birçok sönük yıldız gösterirken, 6 inçlik teleskoplar, 30 dakikalık bir alan boyunca yayılan çok parlak ve soluk yıldızların olduğu gevşek bir küme ortaya çıkarır.

Gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius'u kullanarak açık havada İstanbul koşullarında M47'yi bulma yöntemim.
15X70 dürbünle yıldızdan yıldıza atlayarak (star hopping) İstanbul koşullarında dahi görülebilen M47’yi bulduğum yöntem. Akyıldız olarak görülen yıldız Büyük Köpek – Canis Major takım yıldızının ve gökyüzünün en parlak yıldızı olan Sirius’dur. Ancak kümeye çok yakın olan M46′ görülememektedir.

Küme, oldukça eski ve daha uzak bir açık küme olan M46’nın yakınında bulunmaktadır. M46 önemli ölçüde daha fazla yıldıza sahip, ancak çok daha sönük görünüyor çünkü bize daha uzakta bulunuyor. M46, M47’nin bir derece kadar güneydoğusunda bulunuyor. İki küme, dürbün ve küçük teleskoplarda aynı görüş alanında görülebilir. M47’nin sadece 0.5 derece kuzeyindeki bir başka küme olan, NGC 2423 de aynı görüntüde görülmektedir.

M47

M47, onu bilinen en az yoğun nüfuslu açık kümelerden biri yapan, yaklaşık 50 üye içerir. Birçok parlak mavi yıldız ve birkaç eski kırmızı dev içerir. M47’deki en parlak yıldızlar 5,7 kadir görsel parlaklığa sahiptir. Kümedeki en parlak yıldız, B2 spektral tipindedir ve ayrıca her biri Güneşten yaklaşık 200 kat daha parlak olan iki K tipi turuncu dev içerir.

Yakın bir ikili yıldız olan Sigma 1121, M47’nin merkezine de yakındır. 7.4 yay saniye ile ayrılmış iki 7.9 kadir parlaklığındaki yıldızdan oluşur.

M47, merkez bölgedeki küp parsec başına yaklaşık 16 yıldız yoğunluğa ve kübik parsec başına sadece 0,62 yıldız genel ortalama yoğunluğa sahiptir. Küme 9 km/s hızla bizden uzaklaşıyor.

Messier 47, İtalyan astronom Giovanni Battista Hodierna tarafından 1654’ten önce keşfedildi. Hodierna, onu “iki köpek arasında bir Nebulosa” olarak nitelendirdi. Ancak keşfi, 1980’lere kadar aydınlanmadı, çünkü çalışmaları, birkaç yüzyıl boyunca unutuldu.

M47 @Slooh

Charles Messier kümeyi bağımsız olarak 19 Şubat 1771’de keşfetti. Bunu bir öncekinden biraz uzak bir yıldız kümesi olarak nitelendirdi ve şöyle yazdı: “Bir yıldız kümesi. Öncekinden biraz uzakta ancak yıldızları daha büyük. Küme hiçbir bulutsuluk içermez.”

Messier tarafından sağlanan koordinatlarda kümelenme yoktur, ancak pozisyon açık küme NGC 2422’ninkine karşılık gelir. M47, Kanadalı gökbilimci TF Morris’in Messier’in 47. katalog girişinin ve NGC 2422’nin aynı küme olduğunu keşfetmesinden önce M47’nin kaybolan bir Messier nesnesi olarak kabul edildi. Morris ayrıca kayıp Messier’i 48 de tespit etti.

Ekim 1960’da Amerikalı astronom Owen Gingerich kafa karışıklığını şöyle açıkladı:

“Bu tanımlamanın daha açık nedenleri [NGC 2422 ile M47] 1959’da T.F. Morris, Kanada’daki Montreal Merkez’in Kraliyet Astronomik Derneği Messier Kulübü’nün bir üyesidir. Morris, M47 ile karşılaştırma yıldızı arasındaki farklı işaretlerin hatanın nedenini açıklayabileceğini öne sürdü.”

“Messier, belirlediği bulutsu veya yıldız kümesinin dik açıklığını, dikaçıklığını bildiği kıyaslama yıldızı ile arasındaki farkı ölçerek yaptı. Sağaçıklık, obje ile yıldızın, teleskopunun görüş alanı merkezindeki nokta boyunca kaydığı zamanları kaydederek bulunabilir. Bu zaman aralığı sağaçıklık farkını verir. Messier’in M47 için 1770 [aslında 1771] yılında belirlediği pozisyonu ile belirtilen karşılaştırma yıldızı 2 Navis (şimdi 2 Puppis) arasındaki farklar, ters işaretlerle uygulanırsa, NGC 2422’ye ulaşılır. Açıkçası, Messier hesaplamada hata yaptı!”

M46 ve M47. Fotoğraf: Wikisky

Messier’in hatalı koordinatlarına rağmen, Caroline Herschel, M47’yi 1783’te birden fazla durumda tespit edebildi.

William Herschel kümeyi bağımsız olarak 4 Şubat 1785’te keşfetti ve H VIII.38 olarak katalogladı. Bunu “oldukça sıkıştırılmış büyük ve küçük yıldızlar kümesi” olarak nitelendirdi.

Gözlem Bilgileri

ObjeYıldız Kümesi
TipiAçık
TakımyıldızıPupa
En İyi Gözlem AyıOcak
Neyle Gözlenir?Göz/Dürbün
Sağ Açıklık07s 36.6d
Dik Açıklık-14°30’
Uzaklığı:1,600 ışık yılı (490 parsek)
Yaşı:78 milyon yıl
Yıldız Sayısı50
Görünür Parlaklığı+4.2
Görünür Boyutu30′
Çapı6 ışık yılı