M35 Açık Yıldız Kümesi

M35 (Messier 35), Kuzey takımyıldızı İkizler – Gemini’de bulunan büyük bir açık yıldız kümesidir. Küme, 120’sinin parlaklığı 13 kadirden daha yüksek olan birkaç yüz yıldızdan oluşmaktadır. Merkez bölge, küp parsek başına 6.21 yıldız yoğunluğa sahiptir.

M35, Trumpler sınıflaması III 3r’ye sahiptir, bu, etrafındaki yıldız alanından dikkat çekici bir konsantrasyona (III) sahip olmadığı, hem parlak hem de soluk yıldızlar (3) içerdiği ve zengin bir şekilde (r) 100’den fazla yıldızı bulunduğu anlamına gelir.

Slooh'dan çektiğim görüntüsü.
Slooh’dan çektiğim görüntüsü.

Küme 5,3 kadir görünür parlaklığa sahiptir ve Dünya’dan yaklaşık 2,800 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır. Yeni Genel Katalog’da NGC 2168 olarak adlandırılmıştır.

M35, İkizlerdeki tek Messier nesnesidir. Yılın enlemlerinden gözlemlemek için en iyi zaman, takımyıldızın tepegözünün yüksek olduğu kış aylarındadır. M35 Boğa, Arabacı ve Avcı sınırına yakın bir yerdedir.

Aldebaran, Kapella, İkizlerevi – Betelgeuse, Kastor ve Polluks: Mu Geminorum yıldızının 3.5 derece kuzeybatısındaki, gökyüzünün en parlak yıldızlarından bazılarını içeren bir bölgenin ortasında bulunduğu için bulmak kolaydır. Dürbün ve teleskoplar için çekici bir görüntü sunarlar.

M35’in yeri

Kümenin en parlak yıldızları 10 × 50 dürbünle çözülebilir. Küçük teleskoplar soluk yıldızların bazılarını ortaya çıkarırken, düşük büyütme oranlarında 6 inç ve 8 inç teleskoplar küme boyunca yıldızlarla dolu bir alan gösterir.

M35’i bulmanın kolay bir yolu, Avcı’daki İkizlerevi – Betelgeuse’den İkizler’deki Polluks’a kadar bir çizgi çizmek ve bu hayali çizginin en parlak yıldızı olan Alhena, Gamma Geminorum’u ve Pollux ve Kastor’dan sonra İkizlerdeki en parlak üçüncü yıldızdır. Alhena’dan Auriga takımyıldızındaki Kapella yönünde çizilen bir çizgi doğrudan kümeye çıkar. Kapella’yı gökyüzündeki en parlak altıncı yıldız olması yüzünden belirlemek kolaydır. Etrafındaki parlak yıldızları gölgede bırakır ve takımyıldızındaki diğer parlak yıldızlarla birlikte Arabacı – Auriga pentagonunun bir parçasıdır.

NGC 2158 ve M35 Fotoğraf: jtrezzo @DSO

M35’in tahmini yaşı yaklaşık 110 milyon yıldır. Kümedeki en sıcak ana dizi yıldızları, B3 spektral sınıflamasına sahiptir. M35 ayrıca birkaç turuncu ve sarı dev dahil olmak üzere çok fazla gelişmiş yıldız içermektedir. Küme bize saniyede 5 km hızla yaklaşıyor.

M35, gökyüzü üzerinde 28 dakikalık bir alanı kaplar ve bu da kabaca dolunay boyutuna eşittir. Ayrıca yaklaşık 24 ışık yıllık bir çapa sahiptir. Merkezin 3.75 parsek içindeki bölge, tahmini olarak 1.600 ila 3.200 güneş kütlesi genişliğindedir.

M35, İsviçreli astronom Jean-Philippe Loys de Chéseaux tarafından keşfedildi. İngiliz astronom John Bevis kümeyi 1750’den önce bağımsız olarak buldu ve Uranografya Britannica’ya dahil etti.

Charles Messier ise açık kümeyi 30 Ağustos 1764’teki kataloğuna aşağıdaki notla ekledi:

“30-31 Ağustos 1764 geceleri, Kastor’un sol ayağının yanında, takımyıldızın yıldızlarından Mu & Eta’dan biraz uzakta çok küçük bir yıldız kümesi gözlemledim. Bu yıldız kümesini sıradan [achromatic olmayan] 3 feet [FL] refraktör ile incelerken, bulutsu içerdiği görülüyordu; ancak onu 104 kez büyüten iyi bir Gregorian teleskobu ile inceledikten sonra, aralarında bir kısmı daha parlak olan küçük yıldızlar kümesinden başka bir şey olmadığını fark ettim; uzunlamasına genişliği 20 yay dakikası olabilir. Bu kümenin ortasını Castor yıldızı Eta [Eta Geminorum] ile karşılaştırdım; sağ açıklık 88d 40 ′ 9 ″, dik açıklık ise 24d 33 ′ 30 ″ kuzey olarak sonuçlandı.”

Amiral William Henry Smyth, Eylül 1836’da M35’i gözlemledi ve aşağıdaki notları tuttu:

“Messier tarafından 1764 yılında Castor’un sağ ayağına yakın bir yerde keşfedilip, tescil edilmiş gökadada bulunan bir küme. 9’dan 16’ya kadar olan parlaklıktaki yıldızlardan oluşan bir alan sunar, ancak kütle merkezi diğerlerinden daha az zengindir. Üç, dört yıldızla bir eğri oluşturma eğilimindeki küçük yıldızlardan ve genellikle o eğrinin dibinde bulunan büyük bir tane ile bana bir miktar gök roketinin patlamasını hatırlatır.”

“Uygun koşullar altında, bu küme çıplak gözle ayırt edilebilir; bu nedenle karşılaştırmalı olarak bize yakın olabilir. Boğa takımyıldızının güney boynuzunun ucundaki Kastor ve Zeta arasındaki hattan, ikincisine olan mesafenin dörtte biri oranında olan mesafede aranmalıdır. Veya Alpha Leporis’ten başlayıp Betelgeuze’den geçen ve 18 derece ötesinde uzanan bir çizgi üstüne bulunacaktır.”

Bir başka açık küme olan NGC 2158, M35’in güneybatısında, yaklaşık 15 yay dakikası mesafede bulunur ve daha büyük amatör teleskoplarda görülebilir. NGC 2158’in görsel parlaklığı 8.6 kadir olup 5 yay dakikalık bir alanı kaplar. Oldukça eski, daha kompakt ve daha fazla yıldız içerir. Ayrıca M35’ten beş kat daha uzaktır ki zaten iki küme fiziksel olarak ilişkili değildir.

M35, NGC 2158 ve IC 2157. Foto: Wikisky
M35, NGC 2158 ve IC 2157. Foto: Wikisky

NGC 2158’den benzer fakat daha az nüfuslu bir açık küme, M35’in batısında 50 yay dakikalık bir alanda bulunabilir. IC 2157, geniş alan optiklerinde diğer iki kümeyle aynı görüş alanında görünebilir. 8 yay dakikası çapı ve 8.4 kadir görünür parlaklığı vardır.

Gözlem Bilgileri

Obje:  Yıldız Kümesi
Tipi:  Açık
Takım Yıldızı: İkizler – Gemini
En İyi Gözlem Ayı: Ekim, Kasım ve Aralık
Neyle Gözlenir?: Dürbün
Sağ Açıklık:  06s 09d 09.1s
Dik Açıklık +24°21’
Uzaklığı: 2.800 ışık yılı (850 parsek)
Yaşı:  110 milyon yıl
Yıldız Sayısı:  500
Görünür parlaklığı:  +5.30
Görünür boyutu:  28′
Çapı:  11 ışık yılı