M32 Eliptik Galaksi

1749’da Fransız gökbilimci Guillaume Le Gentil tarafından keşfedildiği için Le Gentil olarak da bilinen M32 (Messier 32), Andromeda takımyıldızında bulunan bir cüce eliptik gökadadır.

Gökada, Dünya’dan 2,49 milyon ışık yılı uzaklıktadır ve görünür 8.08 kadir parlaklığa sahiptir ve orta büyüklükte bir teleskopla görülebiliyor. En iyi Kasım ayında gözlenir. M31 ile aynı görüş alanına düştüğü için bulunması nispeten kolaydır, ancak içeriğindeki bir ayrıntıyı ışık küresinden ayırabilmek için büyük bir teleskop gerekir. M32, Andromeda Gökadasının yörüngesinde yer alan iki uydu gökadadan biridir. Yeni Genel Katalog’da NGC 221 olarak adlandırılmıştır.

Slooh çekimim M32
Slooh çekimim M32

Eliptik gökadaların ilk ultraviyole gözlemleri, ultraviyole ışığında bakıldığında şaşırtıcı derecede parlak olduklarını göstermiştir. M32’nin büyük bir kısmının bu görüntüsü Hubble ile yapılan ultraviyole gözlemlerinden elde edildi ve ultraviyole ışığının, yaşamlarının son bir evresindeki son derece sıcak, helyum yakan yıldızlardan oluşan bir popülasyonundan geldiğine dair kanıtlar sunar. Hidrojeni helyuma yakan güneşin aksine, bu eski yıldızlar uzun zaman önce merkezi hidrojenlerini tükettiler ve şimdi helyumu daha ağır elementlere yakıyorlar.

Le Gentil dürbünle sisli bir ışık yaması gibi görünür. Küçük teleskoplarda, küçük bir hale ile çevrili, parlak çekirdekli dağınık bir ışık topu gibi görünüyor.

8 inçlik teleskoplar galaksinin oval şeklini ortaya çıkarır, ancak daha büyük aletler bile çok fazla ayrıntı göstermeyecektir, çünkü özellikle M31 ile karşılaştırıldığında çok küçüktür.

M32, Andromeda Gökadası (M31), Triangulum Gökadası (M33) ve diğerlerinin yanı sıra Samanyolu içeren Yerel Gökadalar Grubu’nun bir üyesi ve keşfedilen ilk eliptik galaksidir.

Kanatlı At ve Zincirli Prenses takım yıldızlarına göre M32'nin konumu
M32’nin Kanatlı At ve Zincirli Prenses’e göre Konumu

M32’i Andromeda gökadasının hemen yanındadır ama yıldızlara göre bulmak için ilk önce Kanatlı At – Pegasus takımyıldızındaki, Büyük Pegasus Karesinde bulunan Alpheratz – Alpha Andromedae ve ona bağlı üç yıldıza bakarak bulunabilir. Alpheratz, Kraliçe – Cassiopeia’nın ünlü W şekline bakan karenin kuzeydoğu köşesinde bulunur. Görünür 2.1 kadir parlaklığı ile dört yıldızın en parlağıdır.

Alpheratz’ın kuzeydoğusuna gidip W asterizminin altına baktığımızda, Andromeda takımyıldızının üç parlak yıldızını görmek kolaydır: Delta Andromedae, Alpheratz’dan yaklaşık 7 derece, Mirach’dan (Beta Andromedae) 8 derece uzaklıktadır. Almach (Gamma Andromedae) aynı çizgi boyunca üçüncü ve Kraliçe – Cassiopeia takımyıldızına en yakın parlak yıldızdır.

Le Gentil, Andromeda’nın merkezinin 22 yay dakika güneyinde yer almaktadır. Andromeda’nın dış spiral kolunun üstüne binmiş görünür ve bize daha büyük Andromeda galaksisinin o kısmından daha yakın olduğuna inanılıyor. (Andromeda genellikle M32’den yaklaşık 110.000 ışık yılı daha uzak olarak olarak listelenmesine rağmen, iki gökadadan hangisinin bize daha yakın olduğu henüz kesinleşmemiştir.) M32’yi kuzey enlemlerinden gözlemlemek için yılın en iyi zamanı Ekim, Kasım ve Aralık aylarıdır.

Le Gentil neredeyse hiç gaz veya toz içermez ve devam eden yıldız oluşturma aktivitesine dair hiçbir belirti göstermez, ancak geçmişte galakside yıldız oluşumunun gerçekleştiğine dair göstergeler vardır. Diğer eliptik galaksiler gibi, M32 de çoğunlukla eski kırmızı ve sarı yıldızlara ev sahipliği yapar.

M32, 6.550 x 5.000 ışık yılı doğrusal bir çapa ve toplam olarak yaklaşık 3 milyar güneş kütlesine sahiptir. Bize doğru 205 km/s ile yaklaşıyor ve genel spektral sınıfı G3’tür.

Galaksinin merkezinde süper kütleli bir kara delik bulunuyor. Kara deliğin kütlesinin 1,5 ila 5 milyon güneş kütlesi arasında olduğu tahmin edilmektedir.

M32, Andromeda Galaxy’nin bilinen 14 uydu galaksisinden ve en parlak iki tanesinden biridir. Diğer parlak cüce eliptik gökada, M110, daha uzaktır. Her iki galaksi de ilk olarak 1944’te Alman gökbilimci Walter Baade tarafından keşfedildi. Baade, bunun için Los Angeles’taki Mount Wilson Gözlemevi’ndeki 100 inçlik teleskopu kullandı.

M32 (NGC 221) Le Gentil.

M32, kompakt eliptik olarak bilinen galaksiler sınıfı için bir prototiptir. Bir zamanlar onun sarmal gökadası olduğuna inanılıyor, ancak çok daha büyük Andromeda ile etkileşimin bir sonucu olarak, sarmal kolları M31’den gelen gelgit kuvvetleri yüzünden yıldızları ve küresel kümeleri artık daha büyük olan Andromeda gökadasının halesinde yer alıyor.

Amerikan astronom Halton Arp, Le Gentil’i Peculiar Galaxies Atlası’nda (1966) Arp 168 olarak dahil etti. M32, yaygın karşı kuyruklu galaksiler kategorisinde listelenmiştir (başka bir gökada ile yerçekimi etkileşimlerinin neden olduğu gelgit özellikleri kategorisi).

M32’de 31 Ağustos 1998 tarihinde bir nova tespit edildi. Bu, galaksinin merkezinin yaklaşık 28.5 yay saniye batı ve 44.7 yay saniye güneyinde meydana geldi ve Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nden bir astronom ekibi tarafından keşfedildi. Nova, 16.5 kadir parlaklığa ulaştı.

M31 - M32 - M110 
William Herschel, M85’i 1785’te gözlemledi ve “ortada ve güneyde çok yoğun olan oldukça büyük yuvarlak bir bulutsu” olarak nitelendirdi.
Fotoğraf: Whiskey
M31 – M32 – M110
William Herschel, M85’i 1785’te gözlemledi ve “ortada ve güneyde çok yoğun olan oldukça büyük yuvarlak bir bulutsu” olarak nitelendirdi.
Fotoğraf: Whiskey

Charles Messier, galaksiyi ilk kez 1757’de gözlemledi ve 3 Ağustos 1764’te katalogladı ve aynı zamanda bir bulutsu olduğunu da düşünüp şunları not etti:

Aynı gece [3 – 4 Ağustos 1764] ve aynı enstrümanlarla, Andromeda’nın kuşağında [M31] ‘in biraz altında bulunan küçük bulutsuyu inceledim. M. le Gentil onu 29 Ekim 1749’da keşfetti. Ben ise ilk defa 1757’de gördüm. İlkini incelediğimde, daha önce M. Le Gentil tarafından yapılan keşfi yayımlamamış olmasına rağmen, daha önce bilmiyordum. bunu, Memoires de Savans érangers’ın ikinci cildinde, sayfa 137. 1764 günlüğümde yazılanı buldum. Küçük bulutsu yuvarlaktır ve 2 dakikalık bir yay çapı olabilir: bu küçük bulutsunun arasında Andromeda’nın kemeri iki küçük teleskopik yıldız görüyor. 1757’de, eski bulutsuyla birlikte bu bulutsudan bir çizim yaptım. Her gözden geçirdiğimde bunu değiştirmedim: Üç ayaklı sıradan [akromatik olmayan] bir refraktere sahip olan birinin bulutsuyu görme zorluğu var & Yarım; ışığı eskisinden daha sönük ve hiçbir yıldız içermiyor. Bu yeni bulutsunun Meridyen’den geçmesiyle, Gamma Andromedae yıldızı ile karşılaştırırken, doğru yükseliş pozisyonunu 7d 27 ′ 32 as, düşüşünü 38d 45 ′ 34 ″ kuzey olarak belirledim.

John Herschel, 1832’de M32’yi h 51 olarak katalogladı ve bunun “büyük bulutsunun bir eşi olarak” gözlemledi. Son derece parlak; oldukça büyük; 10 kadirlik bir yıldızın daha parlak bir merkezi var; Çapı da 40″.

Gözlem Bilgileri

Obje:  Galaksi
Tipi:  Cüce Eliptik
Takım Yıldızı: Zincirli Prenses – Andromeda
En İyi Gözlem Ayı: Temmuz
Neyle Gözlenir?: Dürbün
Sağ Açıklık:  00s 42d 41.8s
Dik Açıklık +40°51’55”
Uzaklığı: 2.49 milyon ışık yılı (763 parsek)
Yaşı:  12.67 milyar yıl
Görünür parlaklığı:  +8.08
Görünür boyutu:  8′.7 x 6′.5
Çapı:  3,275×2,500 ışık yılı