M30 Küresel Yıldız Kümesi

M30, güney takımyıldızı Oğlak – Capricornus’ta bulunan küresel bir yıldız kümesidir. Dünya’dan 27.140 ışık yılı uzaklıkta ve 7.7 kadir parlaklığa sahiptir. Yeni Genel Katalog’da NGC 7099 olarak adlandırılmıştır. Özellikle kuzey küredeki Messier objeleri maratoncusu amatör astronomlar tarafından en sevilmeyen objedir. Çünkü kuzey enleminden sadece Mart ayında kısa bir süre yükseldiği için yerini tespit etmek zordur.

M30 @Slooh

M30 çıplak gözle görünmez ancak 10 x 50 dürbünle kolayca görülebilir. Dürbünün görüş alanı boyunca, yani yaklaşık 4 ark dakika mesafesinde hafif uzamış bir puslu ışık yaması gibi görünür ve küçük teleskoplar için daha hassas bir hedef oluşturur. Küme düşük güçte teleskoplarla görüntülenemiyor. Yıldızları ancak 4 inç ve daha büyük teleskoplar yardımı ile ortaya çıkıyor. 8 inçlik teleskoplar, parlak küçük bir çekirdek ve kümenin etrafındaki büyük haleyi gösterecektir. M30’u gözlemlemek için yılın en iyi zamanı yaz aylarıdır.

 Messier 30, 12 ark dakikalık bir alanı kaplar ve yaklaşık 0.12 ark dakika (7.2 ark saniye) genişliğinde yoğun bir çekirdeğe sahiptir. Ayrıca diğer küresel kümelerin hepsinden fazla ”Mavi başıboş” yıldız içerir. Bunlar küreselin yaşından daha genç sıcak yıldızlardır. Muhtemelen çift yıldızların çekimsel etkileri neticesinde oluşmuşlardır.

Oğlak takımyıldızında kümeyi bulmak zayıf ışığından dolayı çok kolay değildir. Özellikle gökteki oğlağın güney ufkundan fazla yükselmemesinden ötürü kuzeydeki gözlemciler için zor bir hedef olmaktadır. Oğlak takımyıldızı, Kartal takımyıldızının güneydoğusunda, Yay takımyıldızının da doğusunda yer alır.

M30, dördüncü büyüklükte sarı bir süper yıldız ile beyaz cüceden oluşan ikili bir yıldız sistemi, Marakk Zeta Capricorni’nin sadece birkaç derece güneydoğusunda bulunur. Kümenin tam doğusunda, 5.2 kadir parlaklığında bir yıldız olan 41 Capricorni, teleskop bulucularında bulunmayı kolaylaştırır.

M30, 13 milyar yıl önce oluştu ve 1764 yılında Charles Messier tarafından keşfedildi. Dünya’dan yaklaşık 28.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu küresel küme (birkaç yüz bin yıldızın yoğun bir alanı) yaklaşık 90 ışık yıllık bir alana yayılmaktadır.

Küme 181.9 km /s hızla bize yaklaşmaktadır. Güneşin yaklaşık 160.000 katı güneş kütlesine sahip olan M30, samanyolunun merkezine yaklaşık 22.200 ışık yılı veya 6.800 parsec uzaklıkta bulunmaktadır. Bu da merkeze güneşten daha yakında bulunduğu anlamına geliyor.

M15, M70 ve muhtemelen M62 ve M79 gibi, M30 da bir çekirdek çöküşü geçirdi ve sonuç olarak artık çekirdeğinde büyük bir kütle yoğunluğuna ulaştı ve böylece galaksimizdeki en yüksek yoğunluk bölgelerinden biri haline geldi.

M30

Küme kütlesinin yarısı, 17.4 ışık yılı yarıçaplı bir bölgede yoğunlaşmıştır. Bu bölgedeki yıldızlar, yüksek bir etkileşim oranı ve kütle aktarımı olduğu için diğer yıldızlara olan yakınlıktan büyük ölçüde etkilenmektedir. Sonuç olarak, kümede çok sayıda ikili yıldız ve mavi başıboş vardır.

İkili sistemler yıldızlar arasındaki etkileşimlerle yaratılırken, yaşlı olduğu halde daha mavi ve daha genç gözüken mavi başıboşlar, kafa kafaya gerçekleşen çarpışmalarda veya daha az büyük yıldızın küçük olanın daha büyük kütleli yıldızdan hidrojen çaldığı ikili sistemlerde oluşurlar.

M30’daki en parlak kırmızı dev yıldızların görsel parlaklığı 12.1 kadir iken, kümede yatay bir dal oluşturan dev yıldızların en parlakları 15.1 kadirdir. Küme, bilinen 12 değişken yıldız içerir.

Gözlem Bilgileri

Obje:  Yıldız Kümesi
Tipi:  Küresel
Takım Yıldızı: Oğlak – Capricornus
En İyi Gözlem Ayı: Mart
Neyle Gözlenir?: Sadece Teleskop
Sağ Açıklık:  21s 40d 22.12s
Dik Açıklık -23°10’47.5”
Uzaklığı: 27,140 ışık yılı (8,300 parsek)
Yaşı:  12.93 milyar yıl
Yıldız Sayısı:  150,000
Görünür parlaklığı:  +7.7
Görünür boyutu:  12′
Çapı:  46.5 ışık yılı