M9 Küresel Yıldız Kümesi

Messier 9, Yılancı takım yıldızında bulunan ve dünyadan 25,800 ışık yılı uzaklıkta bir küresel yıldız kümesidir. Küresel kümedeki bu yıldızlar, çekimsel olarak birbirine bağlıdır ve çoğu kümenin merkezine yoğunlaşmıştır. Bu büyük merkezi kütle, dış yıldızları içe doğru çeker ve kümelerin küresel bir şekle sahip olmasına neden olur. M9’nun Samanyolu’nun ortasındaki çok daha büyük kütleye olan yakınlığı kümenin şeklini bozdu, bu sebeple türünün diğer objelerinden farklı olarak daha az küre şeklinde görünmektedir.

Messier 9

Parlaklığı 8.42 kadir olan kümeyi gözle görmek oldukça zordur. Dürbün ile bakıldığında küçük bir leke gibi görülür. Daha yüksek büyütme güçleri çekirdeğin taneli yapısını ortaya çıkartsa da onları tek başlarına görmemizi sağlamaz. M9’daki en parlak yıldızlar 13,5 kadir görsel büyüklüğe sahiptir ve ancak orta büyüklükteki bir teleskopta görülebilir.

Herschel, kümeyi 3 Mayıs 1783’te gözlemledi ve “Eta ve Rho Ophiuchi arasında bir bulutsu” olarak nitelendirerek, “10 metrelik bir yansıtıcı teleskobu ve 250’lik bir büyütme gücü ile, içinde birkaç yıldız görüyorum. Kuşkusuz, daha yüksek güç ve daha fazla ışık, içindeki yıldızları ayırt ettirecektir. Bu obje, genel anlamda bulutsularla yıldız kümeleri arasında bağlantıyı kurmak amacıyla iyi bir bulutsu gibi görünüyor” şeklinde not düştü.

Herschel daha sonra M9’u 1784 ve 1786 yıllarındaki 20 metrelik reflektöründe gördükten sonra nesneyi “aşırı sıkıştırılmış yıldız kümesi” olarak nitelendirdi.

M9 @ Slooh

M9, 1764 yılında Charles Messier tarafından keşfedildi. Görünüşe göre 8,4 büyüklüğünde ve küçük bir teleskopla gözlenebiliyor. Kümeyi tespit etmek için yılın en iyi zamanı Temmuz ayıdır.

Güneş’in yaklaşık 120.000 katı parlaklığa ve -8.04 mutlak büyüklüğüne sahiptir ve 224 km/s gibi bir hızla bizden uzaklaşmakta. 5.500 ışık yılı mesafesi ile Samanyolunun galaktik merkezine en yakın kümelerden biridir. Galaksinin ışığının etkisinde sönük göründüğü gibi yıldızlararası tozların etkisiyle gölgelenir. Ayrıca Samanyolu çekirdeğinin çekim etkisi nedeniyle düzleşerek şeklini hafifçe bozmuş görünmektedir.

NASA / ESA Hubble Uzay Teleskobu’ndaki bu görüntü, Messier 9 küresel kümesini gösterir. Görüntü kümenin orta kısmını, farklı renklere sahip olduklarını açıkça gösterir. Kırmızı renkler, daha düşük yüzey sıcaklıkları anlamına gelirken, mavi yıldızlar oldukça sıcaktır.

Ağır elementler kademeli olarak yıldızların çekirdeklerinde oluşmuş ve süpernova patlamalarında yeni bir yıldız neslinin parçası olmak için uzaya bırakılmıştır. Sadece 12 milyar yıl önce küçücük miktarlarda var olmuşlardı ve her yeni nesil yıldız, öncekinden daha ağır unsurlara sahipti.

Kümede 13 değişken yıldız tespit edilmiştir. Bunlardan 10 tanesi Alman gökbilimci Walter Baade tarafından bulundu.

Messier 9, karanlık bir bulutsu olan Barnard 64’ün kenarında yer alır ve kümenin ışığı yıldızlararası toz tarafından gizlenir. Barnard 64’ün çekirdek bölgesi M9’un yaklaşık 25 ′ batısında yer almaktadır, ancak bulutsunun kendisi kümeye kadar uzanmaktadır. Bir başka karanlık bulutsu, Barnard 259, ise M9’un güneydoğusunda yer alır.

M9’un yeri

Messier 9, yıldız Eta Ophiuchi’nin yaklaşık 3 derece güneydoğusunda bulunabilir. Geleneksel adı Sabik olarak da bilinen yıldız, A2 V spektral sınıfına aittir ve 2.43 görünürlük büyüklüğüne sahiptir. Yılancı takım yıldızının en parlak ikinci yıldızıdır.

Dürbün ve küçük (3 inç) teleskoplarda, M9 küçük, yuvarlak, soluk bir bulutsu gibi görünür. 4 inçlik teleskoplar, kümenin merkezi bölgesinin oval şeklini ortaya çıkarır ve yaklaşık 3 ′ çapındadır.

Tek başına yıldızlar ve kümenin yoğunlaşmış merkez bölgesi, 6 inç veya daha büyük teleskoplarla açıkça görünür. Daha büyük teleskoplar M9’u 7 ′ veya 8 ′ çapındaki bir küme olarak gösterirken, merkezi bölge 5’lik alan kaplar.

12 inç ve daha büyük teleskoplar kümeyi tamamen çözer.

Messier 9, en soluk Messier nesnelerinden biridir ve dürbün içinde gözlemleyenler için zor olabilir çünkü çevresindeki Samanyolu yıldızlarına karşı yapmak zor olabilir.

Kümeyi gözlemek için yılın en iyi zamanı Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarındadır.

M9 civarında iki tane küresel yıldız kümesi daha vardır. NGC 6356, kuzeydoğu yönünde kabaca 80 ′ de bulunur, NGC 6342 ise güneydoğuda 80′ bulunur. NGC 6356, 8.25’lik bir görsel büyüklüğe sahiptir ve görünürde 8 ark dakikalık bir çapa sahip olan M9’dan biraz daha küçüktür. NGC 6342, 9,7 gibi belirgin bir büyüklüğe sahip, daha da sönüktür.

Gözlem Bilgileri

Obje: Yıldız Kümesi
Tipi:  Küresel
Takım Yıldızı: Yılancı – Ophiucus
En İyi Gözlem Ayı: Mayıs, Haziran, Temmuz
Neyle Gözlenir?: Dürbün
Sağ Açıklık:  17s 19d 11.78s   
Dik Açıklık -18°30’58.5”  
Uzaklığı: 25,800 ışık yılı (7,900 parsek)  
Yaşı:  12 milyar yıl
Yıldız Sayısı:  250.000
Görünür parlaklığı:  8.42 
Görünür boyutu:  12′
Çapı:  45 ışık yılı