M8 Lagün (Deniz Kulağı) Bulutsusu

Lagün Bulutsusu olarak da bilinen Messier 8 (M8), Yay burcu takım yıldızında yer alan ve nebulaların bir çeşidi olan büyük, parlak emisyonlu bir bulutsudur. İçinde bir de açık yıldız kümesi barındırır. Bulutsunun içine gömülü olan devasa genç yıldızlar, gazı iyonize eden ve parlamasına neden olan muazzam miktarda ultraviyole ışınımı yayar.

Büyüklüğü sayesinde gözle bakıldığında puslu bir leke gibi görülebilen harika bir gök objesidir. Dürbünle bakıldığında nebulaya adını veren parlak bölgelerini bölen kara hat (lagun) belirginleşir. Küçük bir teleskopa bakıldığında ise karmaşık kıvrımlarını, parlak alanların ortasındaki karanlık bölgeleri görmek kolaylaşır. Bulutsudaki koyu renkli ‘Bart Damlacığı – Bok Globules’ (Bart Bok tarafından keşfedildiği için dışarıda soyadının kullanılmasında sakınca görülmemiş.) adı verilen alan yıldız oluşum bölgesi olan yoğun gaz ve toz bulutlarını gösterir. Trifid Bulutsusu, M8’e yakındır ve her iki bulutsu da tek bir dürbünün görüş alanına girerler.

5.200 ışık yılı uzaklıkta olan Lagün Bulutsusu şu anda aktif bir yıldız oluşumu geçiriyor ve büyük bir yıldız kümesi oluşturmuş gibi görünüyor. Bu küme sadece 2 milyon yıllık ve bu sıcak genç yıldızlar bulutsunun parlamasını sağlıyorlar.

Messier 8, ekvatorun kuzeyindeki gözlemciler için ufkun üzerinde hiçbir zaman çok yükseğe çıkmaz, ancak Yay takım yıldızının belirgin olduğu yaz aylarında görülebilir. Yay burcundaki Çaydanlık asterizminin hemen sağ üstünde bulunur. Çaydanlığın tepesini gösteren yıldız olan Lambda Sagittarii’nin yaklaşık 5 derece batısındadır.

Bulutsunun görünen büyüklüğü, dolunayın büyüklüğünün yaklaşık üç katıdır. Çevresindeki bölge, Lagün’ün sadece yarım derece kuzeyindeki Trifid Bulutsusu (M20) ile başlayan çok sayıda önemli gökyüzü objelerini içermektedir.

M8 @Slooh

Açık küme Messier 21 ve küresel küme Messier 28 de bu bölgededir. Küresel küme NGC 6544, M8’in bir derece güneydoğusunda, yine bir başka küresel olan NGC 6553 da bir derece güneydoğusunda yer alır.

M8, İtalyan astronom Giovanni Battista Hodierna tarafından 1654’ten önce keşfedildi. Hodierna, bulutsuyu katalogunda No. II.6 olarak listeledi.

İngiliz gökbilimci John Flamsteed, nesneyi 1680 civarında bağımsız olarak keşfetti ve kataloğuna No. 2446 olarak ekledi.

1746’da İsviçreli astronom Jean-Philippe Loys de Chéseaux, M8’deki bazı yıldızları çözerek küme olarak sınıflandırdı.

Charles Messier, objeyi 23 Mayıs 1764’te Messier 8 olarak kataloğuna ekledi. Messier, hem bulutsuyu hem de yıldız kümesini buldu, ancak öncelikle girişindeki kümeyi açıkladı:

3 ayaklı sıradan bir teleskopta bir bulutsu gibi görünen ancak kaliteli bir aletle sadece çok sayıda küçük yıldız içeren bir küme olarak görülüyor; bu yıldız kümesinin yakınında, çok soluk bir parıltıyla çevrili oldukça parlak bir yıldız var: bu, Flamsteed’e göre 7 kadirlik 9 Sagittariy: bu küme, Yay takım yıldızının yay kavisi ve Yılancı burcunun ayağı arasında Kuzeydoğu-Güneybatı yönünde esnemiş bir şekilde ortaya çıkıyor. (Çap 30 ′)

Messier 8, orta kuzey enlemlerinde dürbün olmadan görülebilen iki yıldız oluşturan bulutsulardan biridir. Diğeri de Orion takımyıldızında bulunan ünlü yaygın bulutsusu olan Orion Bulutsusu veya Messier 42’dir (NGC 1976).

En iyi Ağustos ayında görüntülenir. Karanlık bir gök yüzünde 6 kadir parlaklığındadır. Geniş bir galaktik duman alanı olarak tanımlanan bu bölgeyi görüş kabiliyeti elbette ki gökyüzü koşullarına bağlıdır. Ancak şehir ışıklarıyla kirli bir alanda dahi, üstelik Nisan ayında açık gökyüzüne sahip bir sabaha karşı 10×30 dürbünle gözlemlenebilmektedir.

Dürbünle, parlak göbeğe sahip oval şekilli bir leke üzerine bir yıldız kümesi bindirilmiş gibi görünür. Küçük teleskoplar, karanlık bir toz şeridi ile ayrılan iki farklı bölgeyi ortaya çıkarır. 8 inç ve daha büyük aletler, orta bölge, daha parlak bir çekirdek, yumru ve bulutsunun diğer detaylarındaki bir çok karanlık hatları gösterir.

Messier 8, içinde yeni yıldızların oluştuğu birçok Bart Damlacığı veya koyu renkli toz bulutları içerir. Bu karanlık bulutsular, çapı yaklaşık 10.000 astronomik birimi bulan ilkel yıldız malzemesi içeren bulutlardır.

Messier 8 ayrıca, bulutsunun aydınlık merkez bölgesinde yer alan, parlak bir toz ve gaz alanı olan Kum Saati Bulutsusu olarak bilinen bir bölge içerir.

M8’in en aydınlık bölgesi, devam eden yıldız oluşum alanıdır. Kum saati aşırı sıcak, genç yıldızlar tarafından aydınlatılmaktadır. Messier 8 ile ilişkilendirilen en parlak yıldızlardan biri olan 9 Sagittarii’nin yakınında yer almaktadır. 9 Sagittariii, O5 spektral sınıfına aittir ve 5.97’lik belirgin bir büyüklüğe sahiptir.

Gözlem Bilgileri

Obje:  Nebula
Tipi:  Emisyon
Takım Yıldızı: Yay – Sagittarius
En İyi Gözlem Ayı: Ağustos
Neyle Gözlenir?: Göz/Dürbün
Sağ Açıklık:  18s 03d 37s
Dik Açıklık -24°23’12”
Uzaklığı: 4,100 ışık yılı (1,250 parsek)
Görünür parlaklığı:  6 kadir
Görünür boyutu:  90 x 40 arc dakikası
Çapı:  55 x 20 ışık yılı